Indian Local Government

భారతదేశంలో పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థ గురించిన ప్రధానాంశాలు, నిర్మాణం, విధులు, మరియు 73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టంలోని ముఖ్య లక్షణాలను ఈ పత్రం వివరిస్తుంది.

పంచాయతీరాజ్ ముఖ్యాంశాలు:

• మూడంచెల పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థ అమలులో ఉంది: గ్రామ పంచాయతీ, మండల పరిషత్, జిల్లా పరిషత్.

• గ్రామ స్థాయిలో రిజిస్టర్ ఓటర్లందరూ సభ్యులుగా గ్రామసభ ఏర్పడుతుంది.

• పంచాయతీరాజ్ సంస్థల పదవీకాలం 5 సంవత్సరాలు.

• ప్రతి రాష్ట్రంలో ఎన్నికల నిర్వహణకు ఒక ఎన్నికల సంఘాన్ని, ఆర్థిక వ్యవహారాల బేరీజు వేయడానికి ఒక ఆర్థిక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేస్తారు.

• మహిళలకు అన్ని గ్రామ పంచాయతీలలో 1/3వ వంతు సీట్ల కేటాయింపు ఉంటుంది.

• పంచాయతీరాజ్ సంస్థలలో సభ్యులు కావడానికి 21 సంవత్సరాలు నిండిన పౌరులకు అర్హత ఉంటుంది.

గ్రామ సభ:

• ఇది ప్రత్యక్ష ప్రజాస్వామ్యానికి నమూనాగా పేర్కొనబడుతుంది మరియు గ్రామ పంచాయతీకి శాసనశాఖ వంటిది.

• గ్రామ పరిపాలనకు అవసరమైన ప్రణాళికలను రూపొందించే బాధ్యత గ్రామసభకు ఉంది.

• గ్రామసభ సమావేశం కావడానికి 1/10వ వంతు మేరకు కోరమ్ ఉండాలి.

గ్రామ పంచాయతీ:

• ఇది మూడంచెల పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థలో మొదటి స్థానంలో ఉంటుంది.

• సాధారణంగా 20,000 జనాభా ఉన్న గ్రామాలకు ఒక గ్రామ పంచాయతీ ఉంటుంది.

• గ్రామ పంచాయతీ ఎన్నికలలో 18 సంవత్సరాల వయసు నిండిన పౌరులందరు ఓటు వేయడానికి అర్హులు.

• రాజ్యాంగంలోని 11వ షెడ్యూల్‌లో గ్రామ పంచాయతీ 29 రకాల విధులను నిర్వహించాలని పేర్కొనబడింది.

మండల పరిషత్:

• ఇది గ్రామ పంచాయతీలకు, జిల్లా పరిషత్లకు మధ్య వారధిగా పనిచేస్తుంది.

• మండల పరిషత్ కార్యనిర్వాహక అధికారిని 'మండల పరిషత్ అభివృద్ధి అధికారి' అంటారు.

జిల్లా పరిషత్:

• ఆంధ్రప్రదేశ్ పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థలో జిల్లా స్థాయిలో ఇది అత్యున్నతమైన పరిపాలన యంత్రాంగం.

• జిల్లా పరిషత్లో ఎన్నికైన, పదవీరీత్యా మరియు కోఆప్టడ్ సభ్యులు ఉంటారు.

73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం - 1992 ముఖ్య లక్షణాలు:

• ఈ చట్టం ద్వారా రాజ్యాంగంలో నూతనంగా 9వ భాగాన్ని మరియు 11వ షెడ్యూల్ను చేర్చారు.

• ఇది పంచాయతీరాజ్ సంస్థలకు రాజ్యాంగ హెూదాను కల్పించింది.

• మూడంచెల పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థ ఏర్పాటుకు వెసులుబాటు కల్పించింది.

• అన్ని స్థాయిలలోని పంచాయతీ సభ్యులు ప్రజల చేత ప్రత్యక్షంగా ఎన్నుకోబడాలి.

• ఎస్సీ, ఎస్టీలకు వారి జనాభా నిష్పత్తి ప్రకారం, మహిళలకు మొత్తం స్థానాలలో 1/3వ వంతు రిజర్వేషన్లు కల్పించింది.